Iedereen mag in Nederland een AED gebruiken. Of inzetten, zoals we dat bij Pulse4all liever zeggen. Er bestaat geen wet die dat verbiedt of bepaalde voorwaarden verbindt aan het inzetten van een AED. Het volgen van een reanimatiecursus is zeker aan te raden, maar ook wanneer je die niet hebt gevolgd, mag je in geval van nood een AED inzetten.
Mag iedereen een AED bedienen?
Volgens de Rijksoverheid mag iedereen een AED inzetten.
Een AED is speciaal ontworpen voor mensen die geen medische opleiding hebben gehad en geeft duidelijke gesproken en/of visuele instructies die je precies vertellen wat je moet doen. Het apparaat zal bovendien nooit zomaar een schok geven. Hij analyseert het hartritme van het slachtoffer en geeft alleen een schok als uit de analyse blijkt dat dat nodig is.
Bovendien geldt bij een hartstilstand altijd: iets doen is altijd beter dan niets. Zonder hulp daalt iemands overlevingskans namelijk razendsnel, met maar liefst 6- tot 10% per minuut zonder reanimatie en AED-inzet.
Wanneer je wel reanimeert maar geen AED inzet, daalt de overlevingskans minder snel, maar nog steeds met 3- tot 5% per minuut. Uiteindelijk is een AED namelijk het enige dat bij ventrikelfibrillatie het hartritme kan herstellen.
Bij deze vorm van hartstilstand zijn de elektrische signalen verstoord en trilt het hart ongecontroleerd. Reanimeren zorgt ervoor dat de bloedsomloop op gang blijft, maar het kan het hartritme niet herstellen. Dat kan alleen een AED.
Snelle inzet van een AED is daarom cruciaal en eventuele kleine foutjes, zoals het verkeerd plakken van de elektroden, maken op z’n hoogst een klein verschil bij de effectiviteit van de schok.
Wanneer je echter niets doet en wacht tot de hulpdiensten arriveren, is de schade vele malen groter. Ambulances hebben, hoe snel ze ook werken, tijd nodig om op hun bestemming te komen. In 2024 waren 95% van de ambulances bij een spoedinzet binnen 14,33 minuten ter plaatse. De gemiddelde responstijd was 8,35 minuten.
Wanneer je zo lang moet wachten op een AED zijn je overlevingskansen inmiddels vele malen kleiner. Ben je dus ooit getuige van een hartstilstand? Verspil dan vooral geen tijd met nadenken over deze vraag, maar handel. Bel 112, reanimeer en zet een AED in.
Weet je niet direct waaraan je een AED kunt herkennen? In dit artikel leggen we dat uit.
Ben je aansprakelijk als je reanimeert of een AED gebruikt?
Misschien vraag je je nu af: het is misschien wel toegestaan om een AED in te zetten bij een hartstilstand, maar kun je niet alsnog aansprakelijk worden gehouden als er iets misgaat?
Het korte antwoord op die vraag is nee. Het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid (NIPV) benadrukt dat jij als burger die een slachtoffer helpt in een noodsituatie niet aansprakelijk kunt worden gehouden wanneer je fouten maakt en een slachtoffer hierdoor schade oploopt of overlijdt.
Dus wanneer je bij een reanimatie een rib breekt of de elektroden van de AED niet helemaal op de juiste plek plakt, kun jij daar als burger niet verantwoordelijk voor worden gehouden. Je handelde immers naar eer en geweten. Volgens het instituut is aansprakelijkheid alleen mogelijk bij ‘aan opzet grenzende roekeloosheid’.
Moet je een cursus volgen om een AED te mogen bedienen?
Misschien denk je nu: maar is het dan roekeloos wanneer ik een AED inzet zonder dat ik een cursus heb gevolgd?
Ook dan kunnen we je geruststellen. Volgens de Rijksoverheid mag je een AED inzetten als je nog nooit een cursus hebt gevolgd en is uit onderzoek gebleken dat ook ongetrainde mensen een AED succesvol kunnen inzetten. Uiteindelijk mogen angst en twijfel over of je het wel kan nooit de reden zijn dat je een AED niet inzet bij een hartstilstand.
Dat neemt niet weg dat het sterk aan te raden is om een reanimatiecursus te volgen. Je leert stap voor stap wat je moet doen bij een hartstilstand en je oefent de handelingen. Hierdoor weet je waar je op moet letten en handel je met meer vertrouwen in je eigen kunnen.
Je hoeft bovendien geen lange opleiding te volgen. In ongeveer drie uur kun je je de belangrijkste vaardigheden eigen maken en beschik je over een reanimatiecertificaat. Daarnaast adviseert de Nederlandse Reanimatie Raad om elk jaar een opfriscursus te volgen.
Wil je graag burgerhulpverlener worden bij HartslagNu? In dat geval moet je wel een geldig reanimatiecertificaat hebben. In dit artikel lees je meer over wat je moet doen om burgerhulpverlener te worden.
Mogen kinderen of jongeren een AED bedienen?
Er is in Nederland geen wettelijke leeftijdsgrens voor het inzetten van een AED. Wanneer iemand op straat plotseling een hartstilstand krijgt, en er is een kind of jongere in de buurt, dan is er geen enkele belemmering voor hem of haar om een AED te halen en die in te zetten.
Wanneer je jonger bent dan 18 jaar en burgerhulpverlener wilt worden bij HartslagNu, moet je alleen nog even wachten. Om je daarvoor in te mogen schrijven, moet je namelijk minimaal 18 jaar zijn. HartslagNu hanteert deze grens omdat een reanimatie grote impact op iemand kan hebben en je ook ‘s nachts opgeroepen kunt worden.
Wil je als jongere goed voorbereid zijn en alvast een reanimatiecursus volgen? Dat mag al wat eerder, namelijk vanaf 14 jaar.
Wil je meer weten over kinderreanimatie? Lees dan ook eens dit artikel over hoe je een AED inzet bij een kind.
Veelgestelde vragen over wie een AED mag inzetten (FAQ)
Ben ik verplicht om te helpen als ik een AED zie hangen?
In Nederland ben je niet verplicht om zelf een AED in te zetten. Wél ben je volgens het Wetboek van Strafrecht strafbaar wanneer je iemand die in levensgevaar verkeert niet helpt, terwijl dat redelijkerwijs wel had gekund zonder jezelf of anderen in gevaar te brengen, en het slachtoffer daardoor overlijdt. Wanneer je een hartstilstand vermoedt, mag je iemand dus niet aan zijn of haar lot overlaten. In de praktijk komt dit erop neer dat je in ieder geval hulp inschakelt en 112 belt.
En hoewel het inzetten van een AED vervolgens niet verplicht is, is het wel heel sterk aan te raden, zeker wanneer je hem al ziet hangen. Het kan voor het slachtoffer het verschil maken tussen leven en dood en het is voor jou volledig veilig.
Kan ik zelf een elektrische schok krijgen van een AED?
Nee, dat kan niet zomaar. De AED geeft duidelijk aan wanneer je het slachtoffer niet mag aanraken. Zolang je naar die instructies luistert, zul je zelf geen schok krijgen.
Mag ik een AED inzetten als ik zelf een medische aandoening of beperking heb?
Ja, ook met een medische aandoening of een beperking mag je gewoon een AED inzetten. Mocht het je vanwege je beperking echt niet lukken om de AED aan te sluiten of te reanimeren, dan hoeft dat natuurlijk niet. Wel is het dan belangrijk dat je hulp inschakelt. Bel bij een hartstilstand altijd 112. Wanneer je dat doet, worden naast de hulpdiensten ook burgerhulpverleners opgeroepen. Zij starten met de reanimatie en zetten een AED in.
Mag ik ingrijpen als ik niet zeker weet of iemand echt een hartstilstand heeft?
Ja, volgens de Nederlandse Reanimatie Raad kun je uitgaan van een hartstilstand wanneer iemand buiten bewustzijn is en niet normaal ademt. Ook wanneer je twijfelt over of er sprake is van een normale ademhaling, wordt geadviseerd om uit te gaan van een hartstilstand. Wanneer uiteindelijk blijkt dat iemand geen hartstilstand had, is een korte periode van borstcompressies doorgaans niet schadelijk. En een AED zal nooit een schok geven wanneer hij bij de analyse van het hartritme vaststelt dat er een normaal hartritme is.
Wie mag een AED inzetten? Jij
Misschien heb je nog nooit een reanimatiecursus gevolgd. Misschien heb je een beperking of ben je nog geen 18. Of misschien twijfel je simpelweg over of je het wel goed genoeg kunt. Wat er ook op jou van toepassing is, op dat ene moment waarin elke seconde telt, hoeft het je niet tegen te houden om een AED in te zetten. Door iets te doen kun je een leven redden. En ook al gaat misschien niet alles perfect, iemand is altijd veel beter af dan wanneer je niet geholpen had.
Om in te kunnen grijpen moet er natuurlijk wel een werkende AED binnen handbereik zijn. Immers, hoe meer werkende AED’s dichtbij hangen, hoe groter de kans dat iemand op tijd geholpen wordt. Wil jij echt wat doen aan meer hartveiligheid in Nederland? Wordt dan burgerhulpverlener en overweeg een eigen AED. In dit artikel lees je meer over welke mogelijkheden er zijn om over een eigen AED te beschikken.