Auteur: Peter Houtzagers
Hoe hartveilig is Nederland eigenlijk? Nederland heeft de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in burgerhulpverlening en AED’s. Met resultaat. HartslagNu telt inmiddels zo’n 285.000 burgerhulpverleners en er zijn zo'n 30.000 AED's gekoppeld aan het landelijke oproepsysteem.
Ook de overheid investeert verder in deze infrastructuur. In maart 2026 stelde de Tweede Kamer €500.000 extra budget beschikbaar voor meer AED’s en burgerhulpverlening, met specifieke aandacht voor kwetsbare wijken. Daarbij werd ook aandacht gevraagd voor financiering in 2027 en 2028.
Maar nu het netwerk groeit, ontstaat een volgende vraag: hoe zorgen we ervoor dat al die AED’s niet alleen worden geplaatst, maar ook over vijf of tien jaar nog inzetbaar zijn wanneer iedere seconde telt?
Een AED hebben is niet hetzelfde als een AED kunnen gebruiken
Naar schatting zijn in Nederland 100.000 tot 150.000 AED’s verkocht. Daarvan zijn volgens anesthesioloog Hans van Schuppen zo’n 30.000 aangemeld en zichtbaar bij HartslagNu.
Dat laat zien dat hartveiligheid niet alleen gaat over de aanwezigheid van een AED. Het gaat er ook om of die AED op het juiste moment vindbaar, bereikbaar en inzetbaar is.
De aanschaf van een AED is daarom pas het begin. Batterijen en elektroden verlopen, apparaten moeten worden gecontroleerd en na een inzet moet een AED zo snel mogelijk weer beschikbaar worden gemaakt. Die verantwoordelijkheid loopt gedurende de hele levensduur van een AED door.
Ook onderhoud hoort bij een hartveilige infrastructuur
Dat dit geen theoretisch vraagstuk is, blijkt uit een Franse audit van 6.021 AED’s die tussen 2021 en 2023 op locatie werden geïnspecteerd. Bij 59% werd niet aan de gehanteerde conformiteitscriteria voldaan. Bij 32% waren batterijen en/of elektroden verlopen.
Het onderzoek gaat niet over de Nederlandse situatie, maar laat wel zien welke uitdaging ontstaat wanneer een AED-netwerk groeit zonder dat beheer en onderhoud structureel zijn geregeld. Een geregistreerde AED is immers niet automatisch een inzetbare AED.
Niet alleen méér AED’s, maar ook sneller bij een AED
We kunnen bovendien nog een stap verder kijken. Want hoeveel AED’s we hebben is één vraag. Hoe snel iemand daadwerkelijk bij een AED kan komen, is minstens zo belangrijk.
De eerste minuten na een hartstilstand zijn cruciaal. In de huidige 6-minutenzones wordt gestreefd naar een AED binnen 500 meter. Maar idealiter is een AED binnen drie minuten beschikbaar. Dat vraagt om een nog veel fijnmaziger netwerk.
Een toekomstbestendige AED-infrastructuur draait daarom niet alleen om het aantal apparaten. Het gaat ook om bereikbaarheid en inzetbaarheid. Is de bewegwijzering bijvoorbeeld goed? En wordt iemand niet beperkt door obstakels als water of een drukke weg? En misschien wel de allerbelangrijkste vraag: is de AED op dat moment werkelijk klaar om ingezet te worden?
Hoe zorgen we dat publiek geld ook op lange termijn waarde houdt?
Juist daarom vind ik de huidige overheidsinvestering interessant. De vraag zou niet alleen moeten zijn hoeveel AED’s we met €500.000 kunnen plaatsen, maar ook wie ervoor zorgt dat ze daarna jarenlang inzetbaar blijven.
Een eenmalige bijdrage financiert immers niet automatisch de jaren waarin een AED onderhouden, gecontroleerd en uiteindelijk vervangen moet worden. Bij publieke investeringen in AED’s zouden daarom niet alleen de aanschafkosten moeten worden meegenomen, maar ook het beheer en onderhoud gedurende de volledige levensduur.
Een AED zou wat mij betreft dan ook niet alleen moeten worden gezien als een product dat je koopt, maar als een voorziening die je jarenlang beschikbaar moet houden.
Want uiteindelijk gaat het niet om hoeveel AED’s er aan de muur hangen, maar of er op het moment dat iedere seconde telt daadwerkelijk een werkende AED beschikbaar is.
Een hartveilig Nederland vraagt daarom niet alleen om meer AED’s, maar om AED’s waarop we vandaag én over tien jaar kunnen vertrouwen.