Gasping (of agonale ademhaling) is een automatische overlevingsreflex van het lichaam die kan optreden tijdens een hartstilstand. Door een acuut zuurstoftekort in de hersenen kan een slachtoffer onregelmatig en luidruchtig naar lucht happen, vaak vergeleken met een vis op het droge.
Hoewel het kan overkomen alsof het slachtoffer nog een vorm van ademhaling heeft, is dit niet normaal en een belangrijk signaal van een hartstilstand. Als je dit ziet, moet je meteen 112 bellen, starten met de reanimatie en een AED inzetten.
Wat is de betekenis van gasping?
De vertaling van het Engelse woord zegt het eigenlijk al: happen naar lucht. Het is een reflex die bij een hartstilstand kan ontstaan door het zuurstoftekort in je hersenen. Volgens de Nederlandse Reanimatie Raad komt dit bij ongeveer 40- tot 60% van de slachtoffers van een hartstilstand voor in de eerste minuten na het optreden ervan.
Wanneer je een hartstilstand krijgt, is je hart gestopt met pompen en stroomt er geen zuurstofrijk bloed meer naar je hersenen. De hersenen doen in feite nog een laatste poging om aan zuurstof te komen door signalen te sturen naar de ademhalingsspieren. Maar zonder resultaat. Het ademhalingssysteem werkt niet meer normaal en er is geen bloedsomloop, dus iemand krijgt hierdoor geen zuurstof binnen.
Hoe herken je gasping?
Juist omdat gasping, ook wel agonale ademhaling genoemd, zoveel voorkomt bij een hartstilstand is het belangrijk dat je gasping leert herkennen. Hoewel het er op allerlei manieren uit kan zien, vind je de belangrijkste kenmerken ervan hieronder.
Hoe klinkt gasping?
-
Luidruchtige geluiden: er kan veel geluid bij aan te pas komen. Denk bijvoorbeeld aan een luid snurkend, reutelend, snuivend, kreunend of zuchtend geluid. Het klinkt bijvoorbeeld zwaar en moeizaam.
Hoe ziet gasping eruit?
-
De persoon reageert niet.
-
Het is vaak onregelmatig: Er kunnen lange pauzes tussen de adempogingen zitten. Heel anders dan de regelmatige ademhaling die we gewend zijn.
-
De mond opent vaak in een soort hapbeweging: Denk hierbij aan een vis op het droge. De mond gaat wijd open en sluit zich weer.
-
De borstkas beweegt niet normaal mee: normaal gaat de borstkas regelmatig op en neer. Dat gebeurt nu niet.
-
Iemand kan schokkende bewegingen maken: er kunnen bijvoorbeeld stuiptrekkingen zijn die kunnen lijken op een epileptische aanval. Ook dit komt door het gebrek aan zuurstof.
-
De ogen kunnen open zijn, maar het slachtoffer kijkt niet echt.
-
Het slachtoffer kan er grauw, bleek of blauw uitzien.
Om een betere indruk te krijgen van hoe gasping eruit kan zien, kan het helpen om te kijken naar dit filmpje van de Nederlandse Reanimatie Raad.
Waarom wordt gasping vaak verward met een normale ademhaling?
Als hulpverlener kun je bij een bewusteloos slachtoffer ten onrechte denken dat diegene geen hartstilstand heeft omdat iemand nog iets doet wat op ademhaling lijkt. Je ziet en hoort iemand bijvoorbeeld nog bepaalde adembewegingen maken. Of misschien zie je wat beweging in de borst of buik.
Wanneer je dan niet start met de reanimatie en de inzet van een AED, gaat er kostbare tijd verloren en daalt iemands overlevingskans snel, namelijk met 6- tot 10% per minuut dat er geen AED wordt ingezet.
Het is dus belangrijk om je te realiseren dat niet alleen mensen die helemaal geen ademhaling laten zien een hartstilstand kunnen hebben. En dat het bij twijfel altijd beter is om wel te starten met de reanimatie en een AED aan te sluiten dan om dat niet te doen.
In dit artikel lees je meer over de overlevingskans bij een hartstilstand.
Het verschil tussen normale ademhaling en gasping in één overzicht:
|
Kenmerk |
Normale ademhaling |
Gasping of agonale ademhaling |
|
Tempo en ritme ademhaling |
Rustig, regelmatig en continu. |
Vaak onregelmatig, met lange pauzes tussen de adembewegingen. |
|
Beweging van de borstkas |
De borstkas en buik bewegen ritmisch omhoog en omlaag. |
De borstkas en buik bewegen nauwelijks tot niet of erg onregelmatig. |
|
Beweging van de mond |
Ontspannen. |
Vaak hapbewegingen waarbij de mond wijd open gaat, als een vis op het droge. |
|
Luchtstroom |
Regelmatige stroom van lucht tegen je wang |
Vrijwel niet aanwezig. |
Wat moet je doen als iemand gaspt?
Wanneer iemand niet normaal ademt of wanneer je hier over twijfelt handel je volgens de Nederlandse Reanimatie Raad als volgt:
-
Bel bij een slachtoffer dat niet reageert, altijd 112. Is er een omstander? Laat diegene dan 112 bellen en daarna een AED halen. De meldkamercentralist kan je helpen met het controleren van de ademhaling zodat je gasping sneller herkent.
-
Open de luchtweg door één hand op het voorhoofd te plaatsen en het hoofd voorzichtig achterover te duwen. Zet twee vingertoppen onder de punt van de kin en til deze op.
-
Kijk of de borstkas omhoog komt. Luister bij de mond en neus of je ademhaling hoort. Voel met je wang of er een luchtstroom is. Doe dit maximaal tien seconden.
-
Ademt iemand niet of niet normaal? Bijvoorbeeld op een manier zoals hierboven beschreven? Of twijfel je? Aarzel dan niet en start met de reanimatie. Geef borstcompressies en beademingen en haal als je alleen bent een AED als die binnen een minuut beschikbaar is. Zet de AED zo snel mogelijk in.
Het is heel belangrijk om bij een hartstilstand niet te lang te twijfelen over de ademhaling. Bij een hartstilstand telt namelijk elke seconde. Niet handelen, terwijl er wel een hartstilstand is, kan dodelijk zijn. Al na vier tot zes minuten is de schade in de hersenen door het zuurstofgebrek niet meer te herstellen. En na ongeveer tien minuten zonder hulp sterft een slachtoffer.
Het omgekeerde is daarentegen over het algemeen geen probleem. Wanneer je wel start met reanimeren terwijl er uiteindelijk geen sprake blijkt te zijn van een hartstilstand, is dat volgens de Nederlandse Reanimatie Raad niet schadelijk.
Volgens de organisatie blijkt uit studies dat de schade die je veroorzaakt door kortdurende borstcompressies te geven zonder dat er sprake was van een hartstilstand relatief beperkt blijft.
Ook het aansluiten van de AED is geen enkel probleem. Het apparaat geeft namelijk alleen een schok wanneer uit de hartanalyse blijkt dat dit noodzakelijk is. Als de AED een normaal hartritme aantreft, zal hij dus geen schok adviseren.
Veelgestelde vragen over gasping (FAQ)
Is gasping pijnlijk voor het slachtoffer?
Nee, gasping is voor het slachtoffer niet pijnlijk. Ondanks dat het misschien niet fijn is om te zien voor omstanders, is het slachtoffer volledig buiten bewustzijn en krijgt hij of zij hier niets van mee. Het is puur een reflex vanuit de hersenen.
Hoe lang duurt gasping?
Dit kan per situatie verschillen. Je ziet het vooral kort na de start van de hartstilstand. Naarmate de hartstilstand langer duurt, zal deze ademhalingsreflex geleidelijk steeds meer afnemen. Maar of de agonale ademhaling nu lang door blijft gaan of stopt, blijf altijd doorgaan met de reanimatie tot de hulpdiensten arriveren of tot het slachtoffer weer bij bewustzijn komt en normaal ademt.
Gasping: weet dat het bestaat en handel altijd
Een hartstilstand kan iedereen overkomen. Daarom is het belangrijk dat zoveel mogelijk mensen hulp durven te bieden wanneer dat nodig is. Je bewust zijn van het bestaan van gasping of agonale ademhaling is daarbij cruciaal. Het zorgt ervoor dat je als hulpverlener niet twijfelt omdat je toch iets opmerkt wat op een ademhaling lijkt. In plaats van kostbare tijd te verliezen, herken je dit alarmsignaal, bel je 112, start je met de reanimatie en sluit je de AED aan.
Uiteindelijk geloven wij dat iedereen in staat is om te handelen bij een reanimatie. Wil je meer weten over hoe een AED werkt? Kijk dan ook eens naar onze video’s waarin we je stap voor stap laten zien hoe je een AED inzet.